અમે મોન્ટ્રીઅલના રહેવાસી

Sunday, May 24, 2026

દાંડીનો મેળો

સૌ બાળમિત્રો ભેગા મળીને દાંડીના મેળામાં જતા હતા,

હિતુ, ખંડો, મોહન અને જયંતી અમારા લીડર હતા.

બા પાસેથી મળેલા સિક્કામાં લખપતિનો અનુભવ થતો હતો,

અમારી નાની નાની આંખોથી દુનિયાની અજાયબી જોતા હતા

સોમવતી અમાસે નાગનાં દર્શન કરતા હતા,

ને પાંચ પૈસામાં આખી ટોળી પુણ્ય કમાતી હતી.

ફુગ્ગો ફુલાવી, વાંસળી ને પીપુડી વગાડી હતી,

રેવડી, ચીકી, દાળિયા ને ‘જાત્રાબોર’ ખાધાં હતાં.

ત્યારે પ્લાસ્ટિકના લાલ લીલા ચશ્માથી

દુનિયાની રંગીની જોતો હતો,

અને આજ સવારથી ‘કહાં ગયે વો દિન’

કહીને આત્મા મારો રોતો હતો.

(પંકજદાંડી)

આજે રવિવારે આખા ઇન્ડિયામાં કોરોના સામે લડવા માટે જનતા કર્ફ્યુ છે ત્યારે 50-55 વરસ પહેલાંના ભૂતકાળને વાગોળતી આજની રચના .............અમારા બાળપણ દરમ્યાન સોમવતી અમાસના દાંડીના મેળાનું ખાસ્સું આકર્ષણ રહેતું. તેમાં પરિમલની પ્લાસ્ટિકની ટ્રક (રમકડું), પ્રકાશનું ખમણ અને મારું કેલિડોસ્કોપ (જેને અમે દૂરબીન કહેતા) લગભગ નિશ્ચિત ખરીદાતાં. કરંડિયાઓમાં સાપ લાવીને સાપને દૂધ પીવડાવવાના બહાના હેઠળ પૈસા પડાવતા મદારીઓ પણ આવતા. અમે હોંશે હોંશે પુણ્ય કમાવા માટે પાંચ પૈસા ખર્ચીને નાગના દર્શન કરી ધન્યતા અનુભવતા. ક્યારેક કોઈએ દરિયાદેવને ધરેલું નાળિયેર મળી જાય તો સૌ બાળમિત્રો વહેંચીને ખાતા. બાળપણની આ એક અનેરી મઝા હતી. સૌના ખીસા લગભગ ખાલી પણ દિલ ઉદાર રહેતાં. અને સૌથી મોટી વાત નિશાળમાં અનોફીશીયલ રજા રહેતી. ........અફસોસ એ જ કે હવે એવો મેળો થતો નથી.

દાંડીકૂચ-2020

યહી જગહ થી, યહી દિન થા, કુછ બદલે હૈ તો હાલાત,

ગરીબ હિન્દુસ્તાન પે છાયી થી સદીયોં સે કાલી રાત.

તબ લગા થા બ્રિટિશ ઇંડિયા મેં નમક કા અંધા કાનૂન,

આજ છાયા હૈ ચાઈનીઝ કોરોના કા કમ્પ્લીટ લોકડાઉન.

ઇસી જગહ ઇસી દિન દિખાઈ થી હમને અપની ઔકાત,

એક નંગા ફકીર લે આયા થા સાબરમતી સે બારાત.

ચપટી નમક ઉઠા કે બાપુને યહાં સે કિયા થા એલાન,

અબ તો હર હાલ મેં હોગા આઝાદ મેરા હિન્દુસ્તાન.

9 - 9 દિયા જલા કે મોદીને ફિર સે કિયા હૈ એલાન,

કોરોના પે લગાયેંગે હમ સબ મિલકે અચ્છા લગામ.

દાંડી સે નિકલા થા નારા ઉસ દિન આઝાદી કા,

હમને દિખા દિયા દુનિયાકો પાવર હિન્દુસ્તાન કા.

(પંકજદાંડી)

આજથી નેવું વરસ પહેલાં 5મી એપ્રિલ 1930ના રોજ એક યુગપુરુષના પાવન પગલાં મારા ગામની ધરતી ઉપર પડયાં હતાં. અને બીજે દિવસે જે અંગ્રેજ સલ્તનતનો સુરજ ક્યારેય આથમતો ન હતો તેના પાયામાં લૂણો લગાડવાની હિમ્મત થઇ હતી. આજે ફરીથી 5મી એપ્રિલ 2020ના રોજ ચાઈનીઝ કોરોનની વૈશ્વિક મહામારીને ટક્કર આપવા બીજા યુગપુરુષને ઈશારે દીપ પ્રાગટ્ય થયું. પરસ્પર વિરોધી ગણાતી આ બે વિચારધારા અંતે તો મળે છે જનકલ્યાણ અને ભારત કલ્યાણના મહાસાગરમાં. આજની રચના બે ભારતીય ગુજ્જુ યુગપુરુષો ગાંધી અને મોદીને સમર્પિત છે.

દાંડીકૂચ

યહી જગહ થી, યહી દિન થા, કુછ બદલે હૈ તો હાલાત,

હિન્દુસ્તાન પે છાયી થી સદીયોં સે કાલી રાત.

ઇસી જગહ ઇસી દિન દિખાઈ થી હમને અપની ઔકાત,

એક નંગા ફકીર લે આયા થા સાબરમતી સે બારાત.

ચપટી નમક ઉઠા કે બાપુને યહાં સે કિયા થા એલાન,

અબ તો હર હાલમેં હોગા આઝાદ મેરા હિન્દુસ્તાન.

દાંડી સે નિકલા થા નારા ઉસ દિન આઝાદી કા,

દાંડી ને પહુંચા દિયા દુનિયાકો સંદેશ ભારત કા

(પંકજદાંડી)

દાંડી ગામની કહાણી

મારા ગામની પણ અજબ કહાણી છે,

આઝાદીની વારતા અહીંથી જ મંડાણી છે.

અડધી વસતી પરદેશ વસી છે,

પણ વતનપ્રેમ શુદ્ધ દેશી છે.

ભાષા અમારી તળપદી છે,

પણ સૌ બોલે મીઠી વાણી છે.

ટુરિઝમની નવી કમાણી છે,

ને લક્ષ સૌનું અંબાણી છે.

મા અગાસી અમારા કુળની રાણી છે,

બસ આ જ મારા દાંડી ગામની કહાણી છે.

(પંકજદાંડી)

આજથી નેવું વરસ પહેલાં સાબરમતી આશ્રમથી દાંડીકૂચનો આરંભ થયો.ઇતિહાસના એક નવા પ્રકરણની શરૂઆતથઇ. ત્યારબાદ અનેક નકલી દાંડીકૂચ થઇ છે અને થતી રહેશે. આજે પણ કોંગ્રેસ દ્વારા ચૂંટણીલક્ષી પદયાત્રાનો આરંભ થયો છે. પણ મારી રચના તો મારા ગામને જ અર્પણ.......

ડાર્લિંગ

કોલેજ જીવનનો અતિ મીઠો મિત્ર હતો તું,

વીતેલી યાદની નમકીન મીઠાશ છે તું.

અમૃત નહીં, અમારો ડાર્લિંગ હતો તું,

નિવૃત્ત પછી પણ પ્રવૃત્ત રહેજે તું.

મારી મજાકને સિરિયસ નો'તો લેતો તું ,

તારી ઘણી પરેશાનીનો ગુનેગાર છું હું.

દોસ્તોની યાદનું સંસ્મરણ બનજે તું,

અમૃત છે હવે અમૃત થઈને જીવજે તું.

(પંકજદાંડી)

ટેટુ

ટેટુ કરાવ્યું તેમાં તારું નામ લખ્યું છે,

ને નામનું અસ્તિત્વ ગુપ્ત રાખ્યું છે.

કેનેડિયન ચિત્રમાં ફ્રેન્ચ ભાષા રાખી છે,

એમાં મેં કઈંક ગુજરાતી ગુપ્ત લખ્યું છે.

મેપલ લીફ રાખ્યું છે ઉપર રતાશ પડતું,

નીચે છે દીપ પ્રાગટ્ય પ્રકાશ પાથરતું.

તું જ વાંચી શકે એવું લોજીક રાખ્યું છે,

અન્યને ન સમજાય એવું મેજીક મૂક્યું છે.

(પંકજદાંડી)

જીવન જ્ઞાન

મનોમંથન કરતાં હું જીવન જ્ઞાન માટે મથ્યો,

ને મને મારા જ સવાલનો સચોટ જવાબ જડયો.

મારી નબળાઈની શરૂઆત આસક્તિથી થઈ,

પછી ક્યાંકથી કામનાબહેનની એન્ટ્રી થઇ.

ધીમે પગલે વિલન ક્રોધકુમાર ઘુસી ગયા,

સાથે સિસ્ટર સ્ટુપિડીટીને લેતા આવ્યા.

આથી મારા સદગુણોની બાદબાકી થઇ,

પરિણામે મારી બુદ્ધિ બહેર મારી ગઈ.

નથી રહી હવે જીવનમાં કોઈ ભીનાશ,

બતાવો, ક્યાં ગઈ મારા જીવનની મીઠાશ ?

(પંકજદાંડી)